1428 – 1789
Nhà Hậu Lê
Sau mười năm khởi nghĩa Lam Sơn gian khổ, Lê Lợi quét sạch quân Minh, lên ngôi hoàng đế năm 1428 và lập nên nhà Hậu Lê. Nguyễn Trãi thay lời viết Bình Ngô đại cáo, áng thiên cổ hùng văn tổng kết cuộc kháng chiến và khẳng định nền độc lập. Triều đại đạt đỉnh cao dưới thời Lê Thánh Tông với cải cách hành chính sâu rộng, chia nước thành 13 đạo thừa tuyên và ban hành bộ luật Hồng Đức tiến bộ. Nhà nước đề cao khoa bảng, dựng bia tiến sĩ ở Văn Miếu để vinh danh người đỗ đạt, đồng thời mở mang bờ cõi về phương Nam. Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chính thống, văn học chữ Hán và chữ Nôm cùng phát triển. Về sau, triều Lê suy yếu, quyền hành rơi vào tay chúa Trịnh, dẫn tới thời Lê – Trịnh và cảnh phân tranh Đàng Trong – Đàng Ngoài.
🎖️ Nhân vật tiêu biểu
- Lê Thái Tổ (Lê Lợi) — Lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn đánh đuổi quân Minh và sáng lập nhà Hậu Lê.
- Nguyễn Trãi — Khai quốc công thần, tác giả Bình Ngô đại cáo và là danh nhân văn hóa thế giới.
- Lê Thánh Tông — Vị vua đưa triều Lê tới đỉnh cao, ban bộ luật Hồng Đức và cải cách hành chính.
📍 Địa danh & ngày nay
- Lam Kinh: Nay thuộc tỉnh Thanh Hóa, là khu di tích quê hương và nơi an táng các vua Lê.
- Văn Miếu (bia tiến sĩ): Nay tại Hà Nội, còn 82 bia tiến sĩ được UNESCO ghi danh Di sản tư liệu thế giới.
💡 Có thể bạn chưa biết
- Bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật) nổi tiếng vì có nhiều điều bảo vệ quyền lợi của phụ nữ.
- Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi được xem như bản tuyên ngôn độc lập của dân tộc.
- Lê Thánh Tông cho biên soạn bộ bản đồ Hồng Đức, một trong những bộ địa đồ sớm của nước ta.
- Nhà Hậu Lê là triều đại tồn tại lâu nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam nếu tính cả thời Lê trung hưng.
📝 Câu hỏi ôn tập
- Nhà Hậu Lê do ai sáng lập?Đáp án: Lê Lợi
- Bộ luật tiêu biểu thời Lê Thánh Tông?Đáp án: Hồng Đức
- Bia tiến sĩ đặt ở đâu?Đáp án: Văn Miếu