1778 – 1802
Nhà Tây Sơn
Nhà Tây Sơn khởi nguồn từ phong trào nông dân ở đất Tây Sơn, Bình Định, do ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ lãnh đạo. Nghĩa quân lần lượt lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong rồi tiến ra Bắc tiêu diệt quyền lực của chúa Trịnh. Năm 1785, Nguyễn Huệ đại phá quân Xiêm trong trận Rạch Gầm – Xoài Mút. Đầu xuân Kỷ Dậu 1789, ông lên ngôi hoàng đế Quang Trung và hành quân thần tốc đánh tan 29 vạn quân Thanh, làm nên chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa lừng lẫy. Lên ngôi, vua Quang Trung đề cao chữ Nôm, lập Viện Sùng Chính để dịch sách, chấn hưng giáo dục và mở mang kinh tế. Tiếc rằng ông mất sớm năm 1792 khiến sự nghiệp cải cách dang dở, triều Tây Sơn nhanh chóng suy yếu.
🎖️ Nhân vật tiêu biểu
- Quang Trung (Nguyễn Huệ) — Thiên tài quân sự đại phá quân Thanh, vị vua đề cao chữ Nôm và cải cách giáo dục.
- Nguyễn Nhạc — Người anh cả khởi xướng phong trào Tây Sơn, từng xưng Trung ương Hoàng đế.
- Bùi Thị Xuân — Nữ tướng tài ba của nhà Tây Sơn, nổi tiếng dũng cảm trên chiến trường.
📍 Địa danh & ngày nay
- Gò Đống Đa: Nay tại Hà Nội, là di tích gắn với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa năm 1789.
- Đất Tây Sơn: Nay thuộc tỉnh Bình Định, còn Bảo tàng Quang Trung và đền thờ Tây Sơn tam kiệt.
💡 Có thể bạn chưa biết
- Vua Quang Trung lập Viện Sùng Chính, giao Nguyễn Thiếp dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm để dạy học.
- Chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa diễn ra trong dịp Tết Kỷ Dậu 1789 nhờ cuộc hành quân thần tốc.
- Trận Rạch Gầm – Xoài Mút năm 1785 đánh tan quân Xiêm là một trong những trận thủy chiến lớn của dân tộc.
- Quang Trung từng có ý định đòi lại đất Lưỡng Quảng và dời đô về Phượng Hoàng Trung Đô ở Nghệ An.
📝 Câu hỏi ôn tập
- Phong trào Tây Sơn xuất phát từ tỉnh nào nay?Đáp án: Bình Định
- Ba anh em Tây Sơn KHÔNG gồm ai?Đáp án: Nguyễn Ánh
- Quang Trung đề cao loại chữ nào?Đáp án: Chữ Nôm