974 – 1028
Lý Thái Tổ (Lý Công Uẩn)
Lý Công Uẩn quê ở châu Cổ Pháp (Bắc Ninh ngày nay), từ nhỏ được nuôi dạy trong chùa dưới sự dìu dắt của sư Lý Khánh Văn và thiền sư Vạn Hạnh. Nhờ thông minh, đức độ, ông dần thăng tiến và giữ chức Tả thân vệ Điện tiền chỉ huy sứ dưới triều Tiền Lê. Năm 1009, khi vua Lê Long Đĩnh mất, triều thần và sư Vạn Hạnh suy tôn ông lên ngôi, lập nên nhà Lý. Năm 1010, ông ban 'Chiếu dời đô', dời kinh đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên thành Thăng Long — nghĩa là 'rồng bay lên'. Quyết định sáng suốt này mở ra một nghìn năm phát triển rực rỡ cho thủ đô đất nước. Trị vì gần 20 năm, ông đặt nền móng vững chắc cho triều Lý kéo dài hơn hai thế kỷ.
🎖️ Nhân vật tiêu biểu
- Thiền sư Vạn Hạnh — Bậc cao tăng dìu dắt và ủng hộ Lý Công Uẩn lên ngôi, cố vấn quan trọng buổi đầu nhà Lý.
- Lý Thái Tông (Lý Phật Mã) — Con trai và người kế vị, tiếp tục củng cố và phát triển triều Lý.
- Lê Long Đĩnh — Vị vua cuối nhà Tiền Lê, sau khi ông mất thì Lý Công Uẩn được tôn làm vua.
📍 Địa danh & ngày nay
- Cổ Pháp (Đình Bảng): Thuộc thành phố Từ Sơn, Bắc Ninh, nơi có đền Đô thờ tám vị vua nhà Lý.
- Thăng Long: Chính là thủ đô Hà Nội ngày nay, với Hoàng thành Thăng Long là Di sản Thế giới.
💡 Có thể bạn chưa biết
- 'Chiếu dời đô' (Thiên đô chiếu) là một áng văn chính luận nổi tiếng, được dạy trong chương trình Ngữ văn.
- Ông là vị vua mở đầu cho 8 đời vua nhà Lý, triều đại tồn tại từ năm 1009 đến 1225.
- Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội tổ chức năm 2010 chính là kỷ niệm sự kiện dời đô của ông năm 1010.
- Nhờ xuất thân chùa chiền, ông rất sùng đạo Phật và cho xây dựng nhiều chùa tháp trong cả nước.
- Đền Đô (Bắc Ninh) thờ ông cùng các vua Lý được xem là một trong những di tích linh thiêng bậc nhất xứ Kinh Bắc.
📝 Câu hỏi ôn tập
- Lý Công Uẩn lập ra triều đại nào?Đáp án: Nhà Lý
- Văn bản nổi tiếng ông ban năm 1010?Đáp án: Chiếu dời đô
- 'Thăng Long' nghĩa là gì?Đáp án: Rồng bay lên